<p>Kh&ocirc;ng biết tự bao giờ người xưa đ&atilde; thốt l&ecirc;n một c&acirc;u rất giản đơn nhưng ch&iacute;nh x&aacute;c m&agrave; cho đến ng&agrave;y nay hầu hết ch&uacute;ng ta kh&ocirc;ng ai l&agrave; kh&ocirc;ng biết: &ldquo;Ở sao cho vừa l&ograve;ng người...&rdquo;<br />V&acirc;ng quả thật kh&ocirc;ng c&oacute; một chuẩn mực một phong c&aacute;ch sống n&agrave;o c&oacute; thể l&agrave;m h&agrave;i l&ograve;ng được tất cả mọi người. Ch&uacute;ng ta phải buồn b&atilde; m&agrave; thừa nhận điều đ&oacute; cho d&ugrave; ch&iacute;nh ch&uacute;ng ta l&agrave; những con người v&agrave; đều l&agrave; đối tượng đ&aacute;ng &ldquo;than phiền&rdquo; v&igrave; sự kh&oacute; t&iacute;nh ... n&oacute;i chung. V&agrave; bất cứ một nỗ lực n&agrave;o nhằm vạch ra một chuẩn mực sống c&oacute; thể l&agrave;m h&agrave;i l&ograve;ng tất cả mọi người đều phải đi đến thất bại. Sở dĩ như thế đơn giản chỉ l&agrave; v&igrave; c&aacute;ch nh&igrave;n của mỗi người về cung c&aacute;ch xử thế về c&aacute;i gọi l&agrave; một &ldquo;chuẩn mực chung&rdquo; đều c&oacute; sự kh&aacute;c biệt kh&ocirc;ng ai ho&agrave;n to&agrave;n giống với ai.<br />Tuy nhi&ecirc;n cũng từ xa xưa con người đ&atilde; biết đến sự cần thiết phải vạch ra những quy tắc sống chung cho mỗi cộng đồng. V&igrave; mối li&ecirc;n hệ qua lại lẫn nhau n&ecirc;n d&ugrave; muốn d&ugrave; kh&ocirc;ng vẫn phải c&oacute; những &ldquo;nguy&ecirc;n tắc chung&rdquo; để mỗi th&agrave;nh vi&ecirc;n tu&acirc;n theo đảm bảo cho sự ho&agrave; hợp tối thiểu của một cộng đồng.<br />V&igrave; thế ch&uacute;ng ta kh&ocirc;ng lấy l&agrave;m lạ khi thấy mỗi x&atilde; hội kh&aacute;c nhau từ đ&ocirc;ng sang t&acirc;y đều c&oacute; những phong tục tập qu&aacute;n kh&aacute;c nhau h&igrave;nh th&agrave;nh từ những cung c&aacute;ch những chuẩn mực sống kh&aacute;c nhau.<br />Tầm quan trọng của những &ldquo;nguy&ecirc;n tắc sống chung&rdquo; như thế cũng thay đổi kh&aacute;c nhau qua từng thời đại. V&agrave;o buổi ban sơ của lo&agrave;i người khi chưa c&oacute; luật ph&aacute;p - hoặc n&oacute;i đ&uacute;ng hơn l&agrave; luật ph&aacute;p chưa c&oacute; sự ho&agrave;n chỉnh v&agrave; hiệu quả quản l&yacute; x&atilde; hội như b&acirc;y giờ những &ldquo;nguy&ecirc;n tắc sống chung&rdquo; như thế l&agrave; tối cần thiết v&igrave; n&oacute; gi&uacute;p ngăn ngừa những sự va chạm lẫn nhau giữa c&aacute;c th&agrave;nh vi&ecirc;n trong cộng đồng. Đến những x&atilde; hội c&oacute; tổ chức cao hơn như v&agrave;o thời phong kiến một số &ldquo;nguy&ecirc;n tắc&rdquo; được chuyển sang th&agrave;nh &ldquo;luật&rdquo; v&agrave; được c&aacute;c nh&agrave; cai trị dựa theo để quản l&yacute; x&atilde; hội. Tuy nhi&ecirc;n cộng đồng x&atilde; hội v&agrave;o những thời kỳ ấy vẫn c&ograve;n l&agrave; qu&aacute; rộng lớn so với tầm kiểm so&aacute;t của c&aacute;c vị vua ch&uacute;a v&agrave; rất nhiều &ldquo;nguy&ecirc;n tắc&rdquo; được tự nguyện tu&acirc;n theo ở từng địa phương ch&uacute;ng h&igrave;nh th&agrave;nh n&ecirc;n những tập tục những &ldquo;lệ l&agrave;ng&rdquo;.<br />&nbsp;</p>