Y Tlawd Hwn

<p>(The collected poems of Welsh poet W. J. Gruffydd (1871-1954))</p><p></p><p><em>Fe ddaw eu tro'n ddiogel - ond pa waeth?</em></p><p><em>Ni leddfir tinc y chwerthin melys rhydd;</em></p><p><em>Ni ddelir adain maboed un yn gaeth</em></p><p><em>Wrth gofio am drueni'r meirwon prudd</em></p><p><em>A'u dwylo'n groesion yn eu gwely gro.</em></p><p></p><p>William John Gruffydd oedd un o ffigurau cyhoeddus mwyaf blaenllaw'r byd Cymraeg yn ystod hanner cyntaf yr ugeinfed ganrif. Roedd yn un o ysgolheigion mwyaf dylanwadol ei oes ym maes llenyddiaeth Gymraeg yn olygydd papur newydd <em>Y Llenor</em> am ddegawdau a bu'n enwog hefyd am ei gystadleuaeth wybyddol a gwleidyddol gyda Saunders Lewis a ddaeth i'w hanterth yn ystod isetholiad sedd Prifysgol Cymru yn 1943 a enillwyd gan Gruffydd.</p><p></p><p>Fel bardd fodd bynnag daeth Gruffydd i'r amlwg yn gyntaf a hynny'n llanc ugain oed pan gyhoeddwyd <em>Telynegion</em> ei gydweithrediad gydag R. Silyn Roberts. Ystyrir ef o hyd yn un o feirdd mawr y dadeni mewn barddoniaeth Cymraeg ar ddechrau'r ugeinfed ganrif ac er bod detholiadau lawer wedi'u gwneud o'i waith y gyfrol hon yw'r ymgais cyntaf i gasglu ynghyd holl weithiau barddonol cyhoeddedig y bardd.</p>